Vrij van vrees

Wat is de prijs die we betalen voor een veilige samenleving? Gaat dat ten koste van onze privacy?

Ieder mens heeft recht op leven, vrijheid en veiligheid. En ieder mens moet vrij van angst voor oorlog en onderdrukking kunnen leven.
We willen het allemaal: een samenleving die voor 100% veilig is en waar niemand bang hoeft te zijn voor oorlog of aanslagen. Maar veiligheid heeft wel een prijs.

Hoe zou je het vinden wanneer de Inlichtingen- en veiligheidsdienst af en toe bij je aanbelt om je huis te doorzoeken? Of wanneer op school de directeur iedere week de inhoud van je tas controleert? Vast niet leuk. Gelukkig mag de overheid dit niet zomaar doen. Maar gaat het om online activiteiten, dan mogen de overheid en bedrijven veel meer. Wat wel en niet mag, staat in de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, oftewel de Wiv.

Het doel van de Wiv is om sneller informatie over terroristen op te sporen, bijvoorbeeld door verdachte mensen af te luisteren, of door hun computer te hacken. Hiermee hoopt de regering onder andere aanslagen te kunnen voorkomen. Online volgen sommige bedrijven precies wat je leuk en niet leuk vindt, maken ze een profiel van je aan en proberen op die manier steeds meer producen aan je te verkopen.

Illustraties: Tonke Koppelaar

Visnet

Mensen die de Wiv niet zo’n fijne wet vinden, noemen hem de ‘sleepwet’. Om verdachte mensen te volgen, mogen inlichtingen- en veiligheidsdiensten heel breed informatie over hen zoeken. Dat werkt als een groot visnet waarmee ze het internet afstruinen. Daarmee ‘slepen’ ze van alles en nog wat binnen. Dat zou zomaar jouw zoekgeschiedenis op Google kunnen zijn. Of je activiteiten op Instagram.

Misschien zeg je: ‘Boeien, ik heb niets te verbergen.’ Je hebt er geen last van, dus wat maakt het uit dat de politie af en toe iets van jou tegenkomt. Als ze die terroristen maar op tijd in hun kraag grijpen. Maar mensen die kritisch zijn op de wet vinden dat onzin. Iedereen heeft dingen die hij liever voor zichzelf wil houden. Bovendien zeggen diezelfde critici dat het helemaal niet nodig is om het hele internet af te zoeken, omdat meer zoeken niet automatisch betekent dat je ook méér vindt.

Sander: “Ik vind het een prettige gedachte dat de overheid echt goed in de gaten houdt welke dreigingen er zijn. Het is logisch dat ze dan ook dingen van mensen weten die er niet toe doen. Maar daar heb je geen last van, van een aanslag wel.”

Adam: “Het is een enge gedachte dat de overheid van alles van je weet. Wat wordt er nu echt met al die informatie gedaan? Het kan heel gemakkelijk in verkeerde handen vallen en dan ben je wel de pineut. Ik vind het een slecht idee dat de overheid zoveel over mensen weet, en ik geloof niet dat ze er echt een aanslag mee kunnen voorkomen.”

De Four Freedoms

Al tijdens de Tweede Wereldoorlog werd nagedacht over wat vrijheid nou precies is, en hoe deze vrijheid het best beschermd kan worden. De Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt benoemde in 1941 de Four Freedoms, vier vrijheden die tijdens oorlog onder druk staan. Deze vier vrijheden zijn: vrijheid van meningsuiting, vrijheid van religie, vrijwaring van angst en vrijwaring van gebrek. Tot op de dag van vandaag zijn deze vrijheden belangrijk.

Wat denk jij: weegt het opgeven van je privacy (en de kans dat daar verkeerd mee wordt omgegaan) op tegen meer veiligheid?