Vrijheid van meningsuiting

Op social media kun je makkelijk je mening geven. Maar kun je echt alles schrijven wat je wilt? Waar ligt precies de grens?

Ieder mens heeft recht op leven, vrijheid en veiligheid. En ieder mens moet vrij van angst voor oorlog en onderdrukking kunnen leven. We willen het allemaal: een samenleving die voor 100% veilig is en waar niemand bang hoeft te zijn voor oorlog of aanslagen. Maar veiligheid heeft wel een prijs.

In de grondwet staat dat niemand vooraf toestemming van de overheid nodig heeft om iets te schrijven of te zeggen. Dat is het verbod op censuur. Censuurverbod is vooral belangrijk omdat het de mogelijkheid geeft om kritiek te uiten, ook op de regering of andere overheidsinstanties. De vrijheid van meningsuiting maakt het ook mogelijk dat je een mening uit waar een groot deel van de bevolking het niet mee eens is. Zelfs als mensen jouw uitingen als kwetsend, schokkend of verontrustend ervaren, mogen ze worden geuit. Maar er zijn wel grenzen aangegeven in de wet. Je mag mensen niet aanzetten tot geweld, discriminatie of rassenhaat.

Illustratie: Tonke Koppelaar

Social media

Door het gebruik van social media is het erg gemakkelijk geworden om je mening te geven. Je kan schrijven wat je wilt, zo lijkt het tenminste. Maar een nare opmerking kan vervelende gevolgen hebben voor de persoon over wie het gaat. Het delen van een dreigend bericht, nare foto of filmpje of het uitschelden van iemand is een vorm van cyberpesten. Ruim 9% van de 15- tot 18-jarigen heeft hier het afgelopen jaar mee te maken gehad.

Cyberpesten komt in (bijna) elke klas voor. De gevolgen kunnen heel heftig zijn; berichten blijven nog lang online vindbaar en kunnen gemakkelijk met heel veel mensen gedeeld worden. Slachtoffers van cyberpesten geven aan dat ze nog jaren later bang zijn dat iemand de berichten of beelden ziet.

Karim: “Ik gebruik social media om mijn mening te uiten, dat gaat snel en het is interessant om te lezen wat anderen vinden. Dat ik daarbij misschien iemand kwets,kan me eerlijk gezegd niet zo schelen. Er is altijd wel iemand beledigd. En bovendien: mensen zijn het de volgende dag alweer vergeten.”

Lisa: “Ik vind dat we voorzichtiger moeten zijn met wat we zeggen, en meer zouden moeten nadenken over waarom we iets zeggen of schrijven. Pesten, zowel in de klas als op social media is echt heel erg kwetsend. Ik denk dat jongeren hier te weinig over nadenken en dat vind ik niet goed.”

Illustratie: Tonke Koppelaar

De Four Freedoms

Al tijdens de Tweede Wereldoorlog werd nagedacht over wat vrijheid nou precies is, en hoe deze vrijheid het best beschermd kan worden.
De Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt benoemde in 1941 de Four Freedoms, vier vrijheden die tijdens oorlog onder druk staan. Deze vier vrijheden zijn: vrijheid van meningsuiting, vrijheid van religie, vrijwaring van angst en vrijwaring van gebrek. Tot op de dag van vandaag zijn deze vrijheden belangrijk.

Wat vind jij? Ben je het eens met Karim of Lisa?