Verdedig je
(of niet)

Lous Hoepelman vertelt mbo-student Jowan over haar herinneringen aan Kamp Westerbork

Hoe zat het ook alweer?

Tussen 1940 en 1945 was Nederland bezet door nazi-Duitsland. Discriminatie en vervolging van onschuldige mensen vonden iedere dag plaats. Kamp Westerbork in Drenthe was tijdens de Tweede Wereldoorlog een doorgangskamp van de nazi’s waarvandaan Joden doorgestuurd werden naar kampen in met name Duitsland en Polen. Tegenwoordig is het een herinneringscentrum voor slachtoffers en overlevenden.

Ik zie oorlog als de meest
extreme vorm van pesten

Loes Hoepelman en Jowan Kooijman
Foto:

Lous Hoepelman was 4 jaar oud toen ze in Kamp Westerbork terecht kwam. Ze kan zich niets herinneren van de oorlog. Maar doordat ze als Joods kind zo gediscrimineerd is en zonder haar ouders opgroeide, heeft ze zich als volwassene heel lang onzeker en ‘leeg’ gevoeld.

Jowan Kooijman is 22 jaar en doet de opleiding Sport en Beweging. Hij kan zich niet voorstellen hoe vreselijk de Tweede Wereldoorlog was, maar herkent wel sommige dingen uit het verhaal van Lous. Omdat hij geadopteerd is, ervaart hij af en toe ook een leegte. “Ik ben ook zoekende.”

Het is belangrijk dat we herinneringsplekken hebben

Lous: “Nadat ik verraden was, werd ik van mijn onderduikadres naar een weeshuis in Kamp Westerbork gebracht. Daar kwam ik in een groep van onbekende kinderen terecht. Dat was een groep van vijftig kindjes waarvan de nazi’s niet wisten of ze echt Joods waren. Ik was zo jong dat ik me eigenlijk niets meer herinner van de tijd hier in Kamp Westerbork. Ik herken alleen nog een muurtekening. Toch voelt het goed om hier te zijn. Ik voel me verbonden met deze plek.”
Jowan: “Ik kan me bijna niet voorstellen dat het oorlog was in dit land. We leven nu met zoveel welvaart en komen niks te kort. Het was bijzonder voor mij om het kamp te bezoeken. Ik denk niet dat ik hierdoor dingen anders ga doen in mijn leven, maar door alle verhalen kan ik me nu wel beter inleven in de Tweede Wereldoorlog. Ik heb ook een gedicht gemaakt over het bezoek aan het kamp. Dus het raakte me wel.”

Je identiteit wordt
bepaald door je ouders

Lous: “Ik heb mijn moeder pas weer na de oorlog gezien. Zij heeft de eerste vier, vijf jaar van mijn leven gemist. We hadden niet een heel liefdevolle band. Na de oorlog heeft mijn moeder me ook nog een tijdje naar een tehuis in Zwitserland gestuurd om aan te sterken. Dat vond ik wel pijnlijk. Ze kon haar eigen verdriet niet tonen. Ik ben ook nooit door haar geknuffeld. Toen ik zelf kinderen kreeg, heb ik pas geleerd om te knuffelen. Als volwassen vrouw heb ik vijftien jaar op de bank gezeten omdat ik me zo leeg voelde. Ik kon niks en had nergens zin in. Door de oorlog en het missen van mijn echte ouders wist ik niet meer wie ik was.”
Jowan: “Lous mist een stukje identiteit omdat ze geen band hadopgebouwd
met haar ouders. Je ouders bepalen toch je fundament. Volgens mij merk je dat pas als ze niet in je leven zijn. Ik mag alles zelf ontdekken van mijn adoptieouders, maar op een indirecte manier bepalen ze natuurlijk wel veel. Ik ben zelf ook niet door mijn biologische ouders opgevoed. Ik ben daarin ook zoekende, die leegte herken ik wel bij Lous.”

We mogen discriminatie
en onverdraagzaamheid niet accepteren. Nooit

Lous: “Ik zie oorlog als de meest extreme vorm van pesten. Ik herinner me weinig van de oorlog, maar dat ik als kind zo gediscrimineerd ben, heeft mijn leven sterk beïnvloed. Het is vreselijk om te voelen dat jij niet mag bestaan. Dat je minderwaardig bent. Daarom vind ik dat we met z’n allen verdraagzaam moeten zijn. Discrimineer niet: het maakt niet
uit welke kleur iemand heeft.”
Jowan: “Om me heen zie ik veel discriminatie. Mijn generatie is onzeker; ze roepen dingen om stoer te doen en hun imago op te krikken. Tijdens het stappen roepen dronken mensen de vreemdste dingen. Je moet dat niet accepteren, maar ik vind het lastig om er iets aan te doen. Je kunt het beste
tot tien tellen en weer doorgaan. Los het niet op met geweld of rare praatjes. Tijdens mijn opleiding leer ik om niet de leerling die discrimineert aan te pakken, maar de hele klas. Leerlingen kunnen kritiek namelijk beter hebben van een andere leerling dan van een docent.”

De herinneringen aan haar kindertijd
bewaart Lous in een koffertje.

Kamp Westerbork
Kamp Westerbork was tijdens de Tweede Wereldoorlog een doorgangskamp. Vanaf 1 juli 1942 vertrokken uit Westerbork in totaal 93 treinen naar kampen in Oost-Europa. Van de 107.000 weggevoerde gevangenen keerden slechts 5.000 personen terug. Meer info: kampwesterbork.nl.

Meer info: kampwesterbork.nl.